Κυπριακό ποδόσφαιρο / Η ιδεολογική και η εθνοτική διάσπαση 1948-1955
Για τις ποδοσφαιρικές σχέσεις ε/κ και τ/κ στα πρώτα χρόνια ύπαρξης του κυπριακού ποδοσφαίρου αναφέρεται με αφορμή την κηδεία του παλαίμαχου τ/κ ποδοσφαιριστή, Εμπέογλου, ο ε/κ ακαδημαϊκός και ειδικός σε πολιτική ανάλυση των τουρκικών δεδομένων, Σώτος Κτωρής.
Aναλυτικά η ανάρτησή του στα ΜΚΔ:
«Εξ αφορμής του θανάτου του Σεβίμ Εμπέογλου αναρτώ ένα παλαιότερο κείμενο το οποίο επεξηγεί, συνοπτικά, το περιβάλλον στο οποίο συντελέστηκε η διάσπαση του κυπριακού ποδοσφαίρου. Ενδεχομένως να συμβάλει και στην καλύτερη κατανόηση των αιτιών που υποχρέωσαν πολλούς τουρκοκύπριους ποδοσφαιριστές να εγκαταλείψουν τις ομάδες στις οποίες αγωνίζονταν.
Κυπριακό ποδόσφαιρο: Η ιδεολογική και η εθνοτική διάσπαση 1948-1955
Η κορύφωση της ιδεολογικής αντιπαράθεσης ανάμεσα στην Αριστερά και την Δεξιά διαμόρφωσε, στα τέλη της δεκαετίας του ΄40, συνθήκες πρωτόγνωρης πολιτικής και κοινωνικής πόλωσης μέσα στην ελληνοκυπριακή κοινότητα.
Το εμφυλιακό κλίμα υπέθαλψε την ποδοσφαιρική κρίση του 1948 και οδήγησε στην ιδεολογική διάσπαση της Κυπριακής Ομοσπονδίας Ποδοσφαίρου (ΚΟΠ). Σε αυτή την αντιπαράθεση τα τουρκοκυπριακά ποδοσφαιρικά σωματεία ταυτίστηκαν πλήρως με την ελληνοκυπριακή Δεξιά.
Την άνοιξη του 1948, ως αποτέλεσμα της κλιμακούμενης ιδεολογικής αντιπαλότητας, οι ποδοσφαιριστές με αριστερά πολιτικά φρονήματα θα αποχωρήσουν από τις τάξεις της ΚΟΠ ιδρύοντας την Κυπριακή Ερασιτεχνική Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία (ΚΕΠΟ). Η «Τουρκική Λέσχη Λευκωσίας», ομάδα της τουρκοκυπριακής αστικής ελίτ, θα στηρίξει πλήρως τις προσπάθειες της ηγεσίας της ΚΟΠ για απαλλαγή από τα «αριστερά μικρόβια».
Ανάλογη στάση τήρησαν και οι τουρκοκυπριακές ομάδες που συμμετείχαν στις διοργανώσεις της Ποδοσφαιρικής Αθλητικής Ομοσπονδίας Κύπρου [ΠΑΟΚ]. Τον Ιούνιο του 1948 αποφασίστηκε, με την ομόφωνη στήριξη και των τουρκοκυπριακών σωματείων, περιλαμβανομένης της λαοφιλούς Τσετίν Καγιάς, η αποβολή του λεμεσιανού σωματείου της ΑΜΟΛ από τις τάξεις της ΠΑΟΚ με το αιτιολογικό πως αποτελούσε κομμουνιστική «παραφυάδα».
Σε μια περίοδο όπου Ελλάδα και Τουρκία επιδίωκαν συγκροτημένα την ενσωμάτωσή τους στη συμμαχία του Δυτικού Κόσμου, η «καταπολέμηση» του κομμουνισμού υπήρξε, για την πολιτική ελίτ της τουρκοκυπριακής κοινότητας και της ελληνοκυπριακής Δεξιάς, κοινή και κορυφαία ιδεολογική επιδίωξη.
Την τουρκοκυπριακή αντικομμουνιστική υστερία ενίσχυε, επιπλέον, η μεθοδευμένη πλην όμως ανεδαφική επιδίωξη της ελληνοκυπριακής Αριστεράς για ένταξη και Τουρκοκυπρίων στην συλλογιστική της «ελληνοκυπριακής εθνικοαπελευθερωτικής πάλης» για Ένωση. Το γεγονός πως κανένα τουρκοκυπριακό σωματείο δεν συμμετείχε σε πρωταθλήματα και διοργανώσεις της αριστερής ΚΕΠΟ είναι ενδεικτικό των πολιτικών και ιδεολογικών συνθηκών της εποχής.
Το φθινόπωρο του 1949 πραγματοποιείται η συγχώνευση των δύο βασικών τουρκοκυπριακών ποδοσφαιρικών σωματείων, της Τσιετίν Καγιά και της «Τουρκικής Λέσχης Λευκωσίας». Οι εξελίξεις στο τουρκοκυπριακό ποδοσφαιρικό επίπεδο υπήρξαν άμεσα συνυφασμένες με τις ευρύτερες διακοινοτικές πολιτικές διεργασίες.
Η κορύφωση των δραστηριοτήτων του ελληνοκυπριακού εθνικού κινήματος για επίτευξη της Ένωσης θορύβησαν τους Τουρκοκυπρίους και επιτάχυναν την πολιτική και κοινοτική τους ανασυγκρότηση. Την ίδια ακριβώς περίοδο συγκροτείται η «Ομοσπονδία Τουρκοκυπριακών Οργανώσεων» και προωθείται η συγχώνευση των δύο τουρκοκυπριακών κομμάτων σε ένα ενιαίο πολιτικό σχηματισμό.
Ο τουρκοκυπριακός Τύπος ανήγγειλε τις εξελίξεις ως ένδειξη της αποφασιστικότητας των Τουρκοκυπρίων να προωθήσουν την ενότητα της Κοινότητας. Η τουρκοκυπριακή κοινοτική «ενότητα» σε κάθε τομέα της κοινωνικής και πολιτικής ζωής ανάγεται σε αναγκαία προϋπόθεση για αποτροπή της Ένωσης.
Παρά την εντεινόμενη διακοινοτική πολιτική αντιπαλότητα οι ποδοσφαιρικές συναντήσεις μεταξύ ομάδων από τις δύο κοινότητες εξακολούθησαν να διεξάγονται σε ήπιο και πολιτισμένο κλίμα. Είναι ενδεικτικό πως, από το 1947 έως τα τέλη του 1955, ο Ραούφ Ντενκτάς κατείχε τη θέση του αντιπροσώπου στη δικαστική της ΚΟΠ.
Οι συνθήκες θα μεταβληθούν μετά την έναρξη του αγώνα της ΕΟΚΑ όταν, αναπόφευκτα, διαμορφώνεται κλίμα ακραίας εθνοτικής αντιπαλότητας. Οι Ελληνοκύπριοι που καθ΄όλη την αποικιακή περίοδο αγνοούν παντελώς την τουρκοκυπριακή παράμετρο ως εν δυνάμει απειλή κατά των εθνικών τους επιδιώξεων «ανακαλύπτουν» αίφνης το τουρκοκυπριακό «εμπόδιο».
Μέχρι το φθινόπωρο του 1955 οι Τουρκοκύπριοι μετατρέπονται σε καθοριστικό παράγοντα της κυπριακής διένεξης. Η επίσημη εμπλοκή της Τουρκίας στο Κυπριακό, μέσω της Τριμερούς Διάσκεψης, τα Σεπτεμβριανά, η δημιουργία της οργάνωσης ΒΟΛΚΑΝ, η στελέχωση του επικουρικού με Τουρκοκυπρίους, και η διεξαγωγή της δίκης του Μιχαλάκη Καραολή με μάρτυρες κατηγορίας τρεις τουρκοκύπριους και συνήγορο του στέμματος τον Ραούφ Ντενκτάς διαμορφώνουν αισθήματα απέχθειας, μέσα στην ελληνοκυπριακή κοινότητα, κατά των Τουρκοκυπρίων.
Σε αυτό το περιβάλλον προκύπτει η «εθνοτική» διάσπαση του κυπριακού ποδοσφαίρου. Το συμβούλιο ελληνοκυπριακών σταδίων (ΤΕΣΚ), επικαλούμενο τις έκτακτες συνθήκες και «την έξαψη και αναταραχή των πνευμάτων», αποφάσισε, στις 22 Οκτωβρίου του 1955, τον αποκλεισμό των τουρκοκυπριακών ομάδων από όλα τα ελληνοκυπριακά στάδια.
Στην ίδια συλλογιστική εντασσόταν και η απόφαση της ΚΟΠ λίγες μέρες αργότερα για προσωρινή αποβολή των τουρκοκυπριακών ομάδων από κάθε επίσημη ή ανεπίσημη δραστηριότητα της Ομοσπονδίας. Η ΚΟΠ ισχυριζόταν πως η απόφαση της δεν διαπνεόταν από φυλετικά η πολιτικά κίνητρα έναντι των τουρκοκυπριακών ομάδων, αλλά από την ειλικρινή προσπάθεια της να αποφευχθούν εξελίξεις που θα υπέθαλπαν διακοινοτικές ταραχές.
Η μοναδική ελληνοκυπριακή διαφωνία, στις μεθοδεύσεις της ΚΟΠ και του ΤΕΣΚ, διατυπώθηκε εκ μέρους του ΑΚΕΛ που διαμέσου του «Νέου Δημοκράτη», σημείωνε πως το ζήτημα του αποκλεισμού των τουρκοκυπριακών ποδοσφαιρικών σωματείων συνιστούσε ολέθρια τακτική που θα οδηγούσε στη διάσπαση του κυπριακού ποδοσφαίρου και στην όξυνση των διακοινοτικών σχέσεων, αφού η απόφαση δημιουργούσε «ψυχρότητα και συνεπώς περικλείει αδρό σπέρμα διαταραχής των σχέσεων Ελλήνων και Τούρκων».
Η απόφαση της ΚΟΠ υπήρξε πολιτικά επιπόλαιη και ανεύθυνη και εξυπηρετούσε πλήρως τις πολιτικές επιδιώξεις της τουρκοκυπριακής ηγεσίας, η οποία επιδίωκε να πείσει πως ήταν αδύνατη η συμβίωση των δύο κοινοτήτων.
Καθόλου τυχαία, ο τουρκοκυπριακός Τύπος «καλωσόρισε» την αναστολή των ποδοσφαιρικών συναντήσεων μεταξύ ελληνοκυπριακών και τουρκοκυπριακών ομάδων σημειώνοντας πως, η επιδείνωση των διακοινοτικών σχέσεων, καθιστούσε επιβεβλημένη την απόφαση.
Η ικανοποίηση της τουρκοκυπριακής ηγεσίας από την τροπή των γεγονότων διαφαίνεται και από την αστραπιαία της αντίδραση στις ελληνοκυπριακές ενέργειες. Σε συνέλευση που πραγματοποιήθηκε στις 30 Οκτωβρίου, με την συμμετοχή τουρκοκύπριων ποδοσφαιρικών παραγόντων από ολόκληρη την Κύπρο, αποφασιζόταν η δημιουργία της «Τουρκοκυπριακής Ομοσπονδίας Ποδοσφαίρου».
Η τουρκοκυπριακή Ομοσπονδία όριζε ως βασικότερη προτεραιότητα της την οικοδόμηση ενός ευρύτατου ποδοσφαιρικού δικτύου και την εξεύρεση πόρων για την οικοδόμηση ιδιόκτητων ποδοσφαιρικών σταδίων. Σε αυτό το πλαίσιο πραγματοποιήθηκε, στις 12 Νοεμβρίου 1955, συνάντηση με τον τούρκο Πρόξενο στην Κύπρο από τον οποίο ζητήθηκε σχετική οικονομική αρωγή.
Σε μια άλλη σημαντική, από απόψεως πολιτικής σημειολογίας, απόφαση η τουρκοκυπριακή ποδοσφαιρική Ομοσπονδία αποφάσισε τη δημιουργία μιας τουρκοκυπριακής εθνικής ομάδας. Η διαίρεση του κυπριακού ποδοσφαίρου καθίστατο πλέον γεγονός».
balla.com.cy
Ιστορία κυπριακού ποδοσφαίρου
